Het symposium brengt drie complementaire perspectieven samen. Ten eerste worden implementatie-ervaringen met digitale revalidatiebenaderingen in humanitaire en ontwikkelingscontexten onderzocht op basis van co-innovatieprojecten in Oost-Afrika en Zuidoost-Azië. Bewijs uit Indonesië en Rwanda benadrukt het belang van vroege en continue samenwerking met lokale belanghebbenden, waaronder artsen, gemeenschapsgezondheidswerkers, gebruikers van de zorg en beleidsmakers. De bevindingen tonen aan dat effectieve digitale revalidatie contextuele aanpassing vereist aan lokale culturen, zorgmodellen en beperkte middelen, in plaats van implementatie als een op zichzelf staande technologische oplossing. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de integratie van het personeel en de afstemming met bestaande klinische werkprocessen en supervisie. De co-innovatie-ervaringen benadrukken verder de noodzaak van afstemming van beleid en systemen om duurzaamheid en schaalvergroting te ondersteunen, zodat digitale revalidatie de bestaande gezondheidszorgsystemen in lage- en middeninkomenslanden versterkt in plaats van deze te omzeilen.

Ten tweede wordt er vergelijkend bewijs gepresenteerd over de behandeling van lage rugpijn in Rwanda en Indonesië. In Rwanda toonde een verkennende studie (n=94) aan dat digitale revalidatie, aangeboden via de Inclusion App en gemeenschapsgezondheidswerkers, minder kostbaar was dan standaard fysiotherapie en gepaard ging met grotere verbeteringen na één en drie maanden in de algehele gezondheid en de EQ-5D-5L-kwaliteit van leven. In Indonesië vergeleek een verkennende studie op meerdere locaties (n=136) standaard fysiotherapie, digitale revalidatie en een combinatie van beide. Alle groepen verbeterden na drie maanden; digitale revalidatie liet echter de grootste verbeteringen zien in pijn en gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven, terwijl de kosten lager bleven. De combinatie van beide presteerde ook beter dan de standaardzorg, wat de voordelen van het integreren van digitale componenten in de reguliere zorg aantoont.

Ten derde behandelt het symposium de rol van mensgerichte AI in revalidatie, voortbouwend op eerdere implementatie-ervaringen en inzichten in kosteneffectiviteit. Het AIRe-platform is een open-source, professioneel begeleide digitale ondersteuningslaag die kan worden toegepast op een breed scala aan revalidatiebehoeften om zelfmanagement te ondersteunen en individuen naar passende zorgtrajecten te leiden, met behoud van toezicht door clinici en persoonsgerichte zorg. Over het algemeen benadrukt dit perspectief de flexibiliteit van mensgerichte, door AI ondersteunde oplossingen als aanvulling op bestaande revalidatiediensten en ter ondersteuning van hun integratie in de reguliere klinische praktijk in diverse gezondheidszorgsystemen.

Gezamenlijk bieden deze bijdragen een gestructureerd perspectief op hoe digitaal ondersteunde zorgtrajecten en mensgerichte AI kunnen worden geïntegreerd om rechtvaardige, efficiënte en duurzame revalidatiediensten in diverse contexten te versterken.

1. Cieza A, Kwamie A, Magaqa Q, Paichadze N, Sabariego C, Blanchet K, Zia N, Bachani AM, Ghaffar A, & Mikkelsen B. (2022). Revalidatie kaderen door middel van gezondheidsbeleid en systeemonderzoek: prioriteiten voor het versterken van revalidatie. Health research policy and systems, 20(1), 101. https://doi.org/10.1186/s12961-022-00903-5
2. Hogeschool Jamk (2025). AIRe – Agentische intelligentie voor multidisciplinaire revalidatie. Beschikbaar: https://www.jamk.fi/en/jamk/focus-areas/multidisciplinary-rehabilitation/aire-agentic-intelligence-for-multidisciplinary-rehabilitation
3. Jokinen K, Oduor M, Urimubenshi G, Gasana J, Bigirimana JD, Tumusiime DK, Aartolahti E, Murtonen KP en Korniloff K. Perspectieven van professionals op de uitdagingen van de implementatie van digitale oplossingen in revalidatieomgevingen in Rwanda. Front. Digit. Health, Sec. Health Technology Implementation Volume 7 – 2025 14 augustus. https://doi.org/10.3389/fdgth.2025.1489288
4. Kelly E, Tingey JL, Ott J, Hahn H, Bentley JA, Wegener ST, Zaidi Z, Zia N, Bachani AM. Kenmerken van telerevalidatie en aandachtspunten voor omgevingen met beperkte middelen: een verkennend literatuuronderzoek. Disability, CBR, & Inclusive Development. 2024. https://dcidj.uog.edu.et/index.php/up-j-dcbrid/article/view/716
5. Kempers J, Bigirimana JDN, & Murtonen, KP (2026). Beleidsnota: Verkennende kosten-batenanalyse van digitale revalidatiediensten, gebruik van de Inclusion-app voor personen met lage rugpijn in Rwanda. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.19345220
6. Lällä K, Oduor M, Aartolahti E, Tumusiime D & Korniloff K. De relatie tussen attitudes, emoties en de intentie om de digitale revalidatieoplossing te gebruiken: inzichten van Rwandese revalidatieprofessionals. Finnish Journal of eHealth and eWelfare 2025 17(1), 6-19. https://doi.org/10.23996/fjhw.153484
7. Oduor M, Aartolahti E, Gasana J, Faidullah HZ, Tumusiime D, Korniloff K. Voorlopige bevindingen uit de ervaringen van gemeenschapsgezondheidswerkers met een digitale oplossing voor gemeenschapsgerichte revalidatie in de eerstelijnsgezondheidszorg. In: Särestöniemi, M., et al. Digitale gezondheid en draadloze oplossingen. NCDHWS 2024. Communications in Computer and Information Science, vol 2084:513, Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-59091-7
8. MohammadNamdar M, Lowery Wilson M, Murtonen K, Aartolahti E, Oduor M, Korniloff K. Hoe AI-gebaseerde digitale revalidatie de therapietrouw van eindgebruikers verbetert: een snelle review. JMIR Rehabil Assist Technol 2025;12:e69763. URL: https://rehab.jmir.org/2025/1/e69763. DOI: 10.2196/69763
9. Murtonen KP, Korniloff K, Aartolahti E & Oduor M. (2025). CO-INNOVATIE VAN DIGITALE REHABILITATIE OP DE WERELDWIJDE MARKT. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.15754697
10. Neill R, Shawar YR, Ashraf L, Das P, Champagne SN, Kautsar H, Zia N, Michlig GJ, Bachani AM. (2023). Prioritering van revalidatie in nationale gezondheidszorgsystemen van lage- en middeninkomenslanden: een kwalitatieve thematische synthese en ontwikkeling van een beleidskader. International Journal for Equity in Health (2023) 22:91. https://doi.org/10.1186/s12939-023-01896-5